Formy muzyki dawnej
- Strona Główna
- Archiwum wg kategorii "Lekcje słuchania"
- Strona 2
Formy muzyki dawnej
Leibniz powiedział kiedyś, że muzyka to przyjemność, jakiej dusza ludzka doświadcza przez liczenie, nie zdając sobie sprawy, że ma do czynienia z liczeniem.
Przez wiele lat przyjemność jakiej doświadczamy słuchając muzyki stanowiła dla mnie zagadkę: co właściwie sprawia, że gdy jej słuchamy raptem zalewa nas fala rozkoszy? Dopiero przypadkiem, poznając pisma św. Augustyna, w których ujmuje on muzykę w kategoriach rodem z filozofii pitagorejczyków, odkryłam jednocześnie, że tamte, starożytne dociekania na temat natury muzyki stanowią niewyczerpane źródło inspiracji we współczesnym jej oglądzie. Św. Augustyn mówi bowiem wyraźnie: to liczby są tym, co powoduje w nas tę rozkosz. Bo czymże innym jest muzyka niż właśnie liczbami? Skoro zaś według pitagorejczyków całą rzeczywistość ostatecznie da się sprowadzić do liczb, muzyka, czyli liczby słyszalne poruszają w nas te liczby niesłyszalne, które stanowią o harmonii duszy i ciała, na zasadzie rezonansu. Na tym polega wpływ muzyki na ludzką duszę, a ostatecznym skutkiem tego wpływu jest właśnie przyjemność zmysłowa. M.in. za sprawą św. Augustyna pogląd ten przetrwał w świecie zachodnim, i intuicja ta była żywa przez całe wieki. Muzyka dawna zaś, od średniowiecza aż do baroku, stała się areną praktycznych zastosowań pitagorejskich teorii.
Spróbujmy zatem prześledzić dzieje form muzycznych, od czasów narodzin polifonii, aż do powstania opery barokowej, ze szczególnym zwróceniem uwagi na przejawy tego pitagorejskiego sposobu rozumienia muzyki, jako sztuki, w której to forma i liczby dyktują brzmienie, a nie odwrotnie.
Jednocześnie podróż ta będzie podróżą przez historię najnowszą, wraz z jej szybko, niemal na naszych oczach zmieniającymi się gustami muzycznymi i modami. Zobaczymy dzięki temu jak bardzo muzyka, jej sposób rozumienia i wykonywania, jest uzależniony od filozofii.
19
października
16
listopada
14
grudnia
15
lutego
15
marca
12
kwietnia
17
maja
21
czerwca
Sztuka słuchania
- Strona Główna
- Archiwum wg kategorii "Lekcje słuchania"
- Strona 2
Sztuka słuchania
Choć rzadko, to jednak się zdarza – miłość od pierwszego słuchania. Z nieznanych powodów interpretacje danego artysty przemawiają do nas jak żadne inne, pochłaniają bez reszty, nie możemy o nich zapomnieć. Kompozycja, którą słyszeliśmy w wielu wykonaniach, brzmi nagle tak, jakbyśmy dotąd jej w ogóle nie znali. Takie muzyczne zakochanie może dotyczyć również konkretnego utworu, kompozytora, stylu, czy całej epoki. Zakochani bez pamięci w renesansowej polifonii wokalnej, czy w protestanckich kantatach z XVII wieku, odnosimy wręcz wrażenie, że po długiej podróży dotarliśmy wreszcie do celu, odnaleźliśmy naszą duchową i dźwiękową ojczyznę.
Spróbujmy ogarnąć rozumem te z pozoru nieracjonalne odczucia, rozpoznać emocje, których doznajemy obcując z ulotną sztuką dźwięków. W ostatnim sezonie słuchaliśmy różnych interpretacji Miserere Allegriego i głosowaliśmy wybierając jedną, odpowiadającą naszej wrażliwości. W kolejnym roku spotkań na Lekcjach słuchania będziemy porównywać, głosować, ale także szukać powodów, dla jakich niektóre wykonania, czy repertuar, trafiają w samo sedno naszej wrażliwości.
19
października
15
lutego
Michał Ossowski
Lekcje słuchania | Michał Ossowski
Kompozytor urodzony w Toruniu w 1984 roku. Komponuje muzykę chóralną, kameralną, elektroniczną i teatralną. Zdobył nagrody w krajowych i międzynarodowych konkursach kompozytorskich oraz uzyskał kilka zamówień i stypendiów.
Ukończył studia kompozytorskie w klasie prof. Grażyny Pstrokońskiej-Nawratil w Poznaniu, oraz podyplomowe studia muzyki filmowej i twórczości audiowizualnej w Łodzi, uczestnicząc w seminariach m.in Krzesimira Dębskiego, Macieja Zielińskiego, Krzysztofa Knittla, Zygmunta Krauze czy Krzysztofa Zanussiego. Jego muzyka była wykonywana w Europie, Azji i Stanach Zjednoczonych, przez artystów takich jak Ensemble Musikfabrik (DE), Caritas Chamber Choir (UK), Coro Volante (USA), Polski Chór Kameralny Schola Cantorum Gedanensis, Poznański Chór Kameralny, Sepia Ensemble (PL), LutosAir Quintet (PL). Interesuje się także językami obcymi i technikami zapamiętywania. Posiada certyfikat JLPT z języka japońskiego (na jednym z niższych poziomów).
Podążając śladami Czajkowskiego i Musorgskiego przez dwa lata pracował jako urzędnik. Jest nauczycielem teorii muzyki w swoim rodzinnym mieście: w Zespole Szkół Muzycznych im. Karola Szymanowskiego oraz Studium Muzyki Kościelnej Diecezji Toruńskiej im. G. G. Gorczyckiego.
Prowadzi kanał na platformie YouTube poświęcony zagadnieniom edukacji muzycznej, historii teorii muzyki oraz dawnych i współczesnych technik kompozytorskich.

14
grudnia
Edukacja muzyczna w neapolitańskich konserwatoriach w XVI-XVIII wieku
Edukacja muzyczna w neapolitańskich konserwatoriach w XVI-XVIII wieku
17
maja
Harmonia i kontrapunkt. Pion i poziom. Jajko czy kura?
Harmonia i kontrapunkt. Pion i poziom. Jajko czy kura?
Lekcje słuchania - kurs
- Strona Główna
- Archiwum wg kategorii "Lekcje słuchania"
- Strona 2
Muzyka tradycyjna – praktyka i źródła
Jak definiujemy dziś muzykę tradycyjną i gdzie możemy ją odnaleźć? Czy muzyka tradycyjna jest tym samym, co muzyka ludowa? Co mówią nam o tym archiwalne źródła fonograficzne i audiowizualne oraz współczesna praktyka wykonawcza i zapisy nutowe, a także literatura naukowa? Podczas spotkania, słuchając przykładów muzycznych, spróbujemy poszukać idiomu muzyki polskiej w różnorodności jej regionalnych przejawów. Poznamy najważniejsze konteksty dawnej i współczesnej muzyki tradycyjnej, a więc jej związki z obrzędowością doroczną i rodzinną, jej funkcje społeczne, jej różne byty – domowe, sceniczne, osobiste. Zmierzymy się z kategoriami autentyczności i stylizacji, próbując spojrzeć na nie z perspektywy teorii naukowych i potocznej recepcji. Przestudiujemy wybrane style gry i śpiewu wybitnych muzykantów i śpiewaków wiejskich. Może odważymy się wydać z siebie głos, o którym zwykło się poetycko mówić „biały”.
19
października
19
października
Marcin Abijski
Lekcje słuchania | dr Marcin Abijski
Z wyróżnieniem ukończył studia na wydziale Muzyki Bizantyjskiej Ateńskiego Konserwatorium Narodowego oraz na wydziale Teologii Społecznej Narodowego Uniwersytetu Ateńskiego. Doktor nauk teologicznych. Absolwent Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie oraz Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Śpiewak, muzykolog, bizantynista, dyrygent i kompozytor. Muzykę bizantyjską zgłębiał pod okiem Georgiosa Chatzichronoglou – Archonta Hymnodosa Wielkiego Kościoła (Patriarchatu Konstantynopola) oraz ateńskiego protopsalty Konstantinosa Papachristodoulou. Jako muzykolog i kantor zajmuje się badaniem koneksji między muzyką bizantyjską a staroruską monodią, szczególnie w aspekcie praktyki liturgicznej. W roku 2008 założył Męski Chór Kameralny im. Bogdana Onisimowicza, z którym pracował nad odtworzeniem praktyki wykonawczej XVI wiecznych melodii Monasteru Supraskiego i innych dawnych form śpiewu liturgicznego. Jako ekspert zapraszany jest regularnie na św. Górę Athos, gdzie przez kilka lat prowadził zajęcia ze śpiewu bizantyjskiego dla hagioryckich mnichów. Kantor bizantyjski, nauczyciel muzyki i dyrygent chóru w greckojęzycznej parafii św. św. Cyryla i Metodego w Warszawie. Jest autorem muzyki grecko-bizantyjskiej do polskiego Akatystu do Przenajświętszej Bogarodzicy pióra ks. Józefa Maja. W utworze tym po raz pierwszy spotkały się oryginalna muzyka bizantyjska oraz język polski. Skomponował także muzykę bizantyjską do polskiego przekładu kondakionu św. Romana Melodosa O nawróconej (VI w.), przywracając tym samym do życia ten zapomniany gatunek poezji liturgicznej. Marcin Abijski jest pionierem przekładów muzyki bizantyjskiej na język polski oraz autorem licznych rekonstrukcji monodycznych śpiewów z dawnych nutowo-liniowych irmologionów. W ramach badań muzykologicznych odbył szereg ekspedycji naukowych do Konstantynopola, na św. Górę Atos oraz na Bałkany. Działalność artystyczną łączy z badaniami muzykologicznymi, czego efektem są liczne artykuły naukowe.

18
stycznia
Liturgia chrześcijańska: Dobowy cykl nabożeństw Kościoła Wschodniego
Liturgia chrześcijańska: Dobowy cykl nabożeństw Kościoła Wschodniego
Liturgia chrześcijańska: Bizantyjskie Liturgie Eucharystyczne
Liturgia chrześcijańska: Bizantyjskie Liturgie Eucharystyczne
Sławomir Witkowski
Lekcje słuchania | Sławomir Witkowski
Muzyk, gitarzysta, śpiewak oraz muzykolog, absolwent Wydziału Instrumentalnego Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach oraz Instytutu Muzykologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, kantor parafii św. Jadwigi Śląskiej w Chorzowie. Od 1996 roku prowadzi męski chór Schola Cantorum Minorum Chosoviensis, którego głównym obszarem zainteresowania i aktywności artystycznej jest śpiew chorału zachodniego i wszelkich odmian zachodniej monodii liturgicznej, ale ponadto także wczesna polifonia wokalna oraz pieśni tradycyjne. Cały ten repertuar opracowuje najczęściej na podstawie własnych badań nad średniowiecznymi rękopisami. Od wielu lat współpracuje z Marcelem Pérèsem, występował także z jego Ensemble Organum. Od 2000 r. z Magdaleną Krzywdą tworzy duet Sapphire, który zbierał laury na najważniejszych festiwalach piosenki poetyckiej w Polsce. Współpracuje także z zespołem Scandicus, wykonując wokalną i instrumentalną muzykę średniowieczną. Jest wykładowcą Szkoły Kantorów w Krakowie i Ambasadorem Fundacji inCanto. W 2014 roku otrzymał Nagrodę Prezydenta Miasta Chorzów w Dziedzinie Kultury.
wybrana dyskografia:
- Mariam Matrem Virginem – z żeńską scholą Nativitatis (2008)
- Msza alternatim we włoskiej i francuskiej muzyce liturgicznej XVII wieku – z organistką Susi Ferfoglia i zespołem Flores Rosarum (2011)
- Akatyst ku czci Bogurodzicy (DVD) – z kantorem bizantyjskim Marcinem Abijskim i Bornus Consort (2015)
- Harmonie Universelle – z organistą Krzysztofem Pawliszem, pod dyrekcją Marcela Pérèsa (2016)
- Oficjum o św. Wacławie Gloriose Dei Martyr (2017)
- Liberator hominis. Chorał wielkanocny śląskich cystersów, XIII w. (2023)
prawykonania kompozycji współczesnych:
- Kamil Staszowski: Missa de Caritate (2007), Oratorium Caritatis (2009)
- Rafał Augustyn: Descensus Christi ad inferos (2016)
- Przemysław Sheller: Consors paterni luminis (2018), Phos hilaron (2020)
- Marcel Pérès: Mysteria Apocalypsis II (2019)

14
grudnia
Liturgia chrześcijańska: Muzyczne aspekty Liturgii Godzin
Liturgia chrześcijańska: Muzyczne aspekty Liturgii Godzin
18
stycznia
O interpretacjach chorału gregoriańskiego
O interpretacjach chorału gregoriańskiego
Magdalena Łoś-Komarnicka
Lekcje słuchania | Magdalena Łoś-Komarnicka
Dziennikarka Programu 2 Polskiego Radia, w którym od 1992 roku prezentuje muzykę klasyczną. Jej pasją jest muzyka dawna, której problematykę przybliża słuchaczom w autorskich audycjach cyklu „Dawno, niedawno”, transmitując koncerty najważniejszych festiwali poświęconych temu repertuarowi, rozmawiając z wykonującymi go artystami.
W swoim dorobku ma także artykuły, wywiady, recenzje publikowane na łamach kwartalnika Canor i czasopisma Ruch Muzyczny, współpracowała również z TVP Kultura.
Prowadziła cykl spotkań popularyzujący muzykę klasyczną w PriceWaterhouseCoopers (PwC).
Przygotowuje słuchaczy do odbioru muzyki dawnej podczas koncertów, festiwali i spotkań z publicznością – m.in. w NOSPR w Katowicach.
Była jurorem na Konkursie Młodych Wykonawców Muzyki Dawnej w Antwerpii (2008), konkursie Musica Antiqua Viva w Żorach (2012), konkursie Forum Kameralne Muzyki Dawnej w Poznaniu (2016).



